غدیـــــر بزرگترین عید اسلامــــى!

ما درتاریخ پیامبر،شادی هاى او روزى را نمى‏ یابیم که پیامبرگفته باشد:به من تبریک بگویید،حتى روزازدواجش و روز هجرتش ازمکه به مدینه و رهایى از چنگال مشرکان،وروز فتح مکه و پیروزى مسلمانان نفرمود به من تبریک بگویید، ولى روزغدیرمکررمى ‏فرمود:به من تبریک بگویید،چرا؟ به خاطر آنکه پیامبر عظمت این روز رابخوبى درک مى ‏کرد و ازشرافت این خاطره و برترى داشتن این عید بر سایراعیاد آگاه بود.
برهمین اساس پیامبر فرمود:
روزعید غدیر خم بهترین اعیاد امت من است،و آن روزى است که خداوند تعالى به من فرمان داده با منصوب کردن على بن ابیطالب به عنوان رهبرى که امتم پس ازمن به وسیله او هدایت‏ یابند;آن روز را یاد کنیم.آن روزى است که خدا دین را درآن روز کامل و نعمت را تمام گردانید واسلام را به عنوان یک دین براى مردم پسندید. (2)
پیامبردراین حدیث،اولا: روزغدیر را یک عید اسلامى جاوید در ردیف سایر اعیاد اسلامى اعلام کرده

ثانیا:عید غدیر را مطلقا برتر از اعیاد اسلامى شمرده است.
پس ازرحلت پیامبر،خود امیرالمؤمنین نیز روزغدیررا به عنوان یک عید اسلامى تلقى کرد (3) و درسالى که روزغدیر با جمعه مصادف بود خطبه ‏اى ایراد نمود و در ضمن آن فرمود:
خداوند بزرگ در این روز بزرگ در این روز براى شما گروه مؤمنان دو عید بزرگ که قوام هریک به دیگرى است جمع کرده تا احسانش را نزد شما کامل گرداند وشما را بر راه هدایت آگاه و مطلع کند.از این روجمعه رامرکزتجمع براى پاکسازى گذشته‏ ها قرارداده است.بنابراین هیچ توحیدى را جز براساس اعتراف به رسالت پیامبر نمى ‏پذیرد،وهیچ آیینى را جز توام با ولایت کسى که به ولایت او فرمان داده قبول نمى‏کند،واسباب اطاعت اوجزبا تمسک به ریسمان او و ریسمان اهل ولایت او منظم نمى ‏گردد،لذا درروزغدیر آنچه را که بیانگر اراده‏ اش در مورد برگزیدگانش بود برپیامبرش نازل فرمود،و او رابه تبلیغ آن و ترک همنشینى بامنحرفان ومنافقان وبى ‏اعتنایى به آنان مامور ساخت وضامن نگهدارى او از شر آنان شد.
آنگاه حضرت امیر،علیه‏ السلام،مردم را به اجراى مراسم عید دعوت نمود و فرمود:
خدا شما را رحمت کند،پس ازپایان یافتن اجتماعتان،به سوى توسعه برزن و فرزند،و نیکى با برادران و شکرنعمتهاى الهى بازگردید،وهمه باهم مجتمع باشید تا خدا یگانگى شما را حفظ کند و با یکدیگر نیکى کنید تا خدا الفت و دوستى و صداقت ‏شما را نگه دارد،وبه یکدیگرهدیه دهید (4) همانگونه که خدا پاداش شما را دراین روز،چند برابر اعیاد گذشته یا اعیاد آینده - جز در موارد مثل آن - قرار داده است. نیکى در این روز (یعنى: روزعید غدیر) ثروت را زیاد و عمر را افزون مى ‏کند،و مهربانى به یکدیگرباعث رحمت و عطوفت ‏خداوند است.با سعى و کوشش خویش و در حد توانایى خود،از آنچه خدا به شما بخشیده،براى برادران و زن و فرزندانتان آماده کنید و شادى را در میان خود آشکار سازید و با گشاده‏ رویى با یکدیگر برخورد کنید. (5)
بعد ازعلى علیه ‏السلام،امام حسن و امام حسین،علیهم السلام،نیزروزغدیر را زنده نگاه مى‏ داشتند وهرسال،آن روز رابه عنوان عید تلقى مى‏ کردند وبا کمال مسرت و شادى،براى قبول تهنیت و تبریک شادباش جلوس مى ‏نمودند،و به وسیله نماز و روزه و دعا به خدا تقرب مى‏ جستند،و درنیکویى و احسان و اطعام تاکید مى ‏نمودند،تا تشکر نعمت ‏خدا را در چنین روزى که امیرالمؤمنین، علیه‏ السلام،به خلافت و امامت منصوب شده به جاى آورده باشند.آنها دراین روز صله رحم مى‏ کردند،و خانواده خویش را در وسعت ارزاق قرار مى ‏دادند و به ملاقات برادران مى ‏رفتند و شیعیان خود را نیز به تمام این کارها دعوت مى ‏نمودند. (6)
اکنون به روایات زیر توجه کنید:

1. ابوالحسن لیثى مى ‏گوید:

امام جعفر صادق،علیه‏ السلام،به بعضى از دوستان و شیعیانش که درحضور او بودند فرمود:
آیا مى ‏دانید روزى که خدا اسلام را در آن روز براى ما و شیعیانمان عید غدیر قرار داده چه روزى است؟
عرض کردند: خدا و رسول و فرزند پیامبر داناترند، آیا روز عید فطر است؟
امام فرمود: نه!
گفتند: آیا روزعید قربان است؟ امام فرمود:
نه! البته این دو روز،بزرگ و با شرافت هستند اما روزمنار دین بزرگتر است، و آن روزهیجدهم ذى الحجه است که پیامبر خدا،صلى ‏الله ‏علیه ‏وآله،هنگامى که از حجة الوداع بازگشت و به غدیر خم رسید...».

2. فرات بن احنف مى‏گوید:

از امام جعفر صادق،علیه السلام،پرسیدم:فدایت‏ شوم،آیا مسلمانان عیدى بالاتر از عید فطر وعید قربان و روز جمعه و روزعرفه دارند؟
امام فرمود: آرى! بالاترین و بزرگترین و شریف ترین اعیاد روزى است که خدا دین را در آن روزکامل گردانید،و این آیه را بر پیامبرش محمد،صلى ‏الله ‏علیه ‏وآله،نازل فرمود:الیوم اکملت لکم دینکم و اتممت علیکم نعمتى ورضیت لکم الاسلام دینا.
سؤال کردم: آن چه روزى است؟
فرمود:انبیاى بنى اسراییل وقتى وصیت و امامت را به نفر بعد ازخودشان واگذار مى‏ کردند،آن روز را عید قرار مى‏ دادند،و این روز هم روزى است که پیامبر، صلى‏ الله ‏علیه،على،علیه‏ السلام،را رهبرمردم قرار داد،ودرآن روزچیزهایى نازل شد،و دین کمال یافت ونعمت‏ بر مؤمنان تمام گردید.
عرض کردم:در این روزچه کارى شایسته است انجام دهیم؟
امام علیه ‏السلام فرمود:این روز،روزعبادت و نماز و روزشکروسپاس خدا،و مسرت به خاطر ولایت ما بر شما از جانب خداست،من دوست دارم این روز را روزه بگیرید. (7)

3. عبدالرحمن بن سالم از پدرش نقل مى‏ کند که گفت:

از امام صادق،علیه ‏السلام،پرسیدم:آیا مسلمانان غیر از روزجمعه وعید قربان و عید فطر،عید دیگرى دارند؟
فرمود: آرى عیدى بزرگتر!
گفتم: فدایت‏ شوم،کدام عید است؟
فرمود: روزى که پیامبرخدا امیرالمؤمنین را به خلافت نصب کرد و فرمود:هر کس که من مولاى او هستم على مولاى او است.
پرسیدم: آن روز چه روزى است؟
فرمود: به روز چه کار دارى؟ (8) سال همیشه در گردش است ولى آن روز، روز هجدهم ذى ‏الحجه است.
عرض کردم:چه کارى سزاوار است در آن روز انجام دهیم؟
فرمود: خدا را یاد کنید و به روزه و عبادت بپردازید و محمد و آل محمد،صلى‏ الله ‏علیه وآله،را یاد نمایید،زیرا پیامبرخدا به امیرالمؤمنین،علیه ‏السلام،وصیت کرد که مسلمانان این روز راعید بگیرند وانبیا چنین مى ‏کردند;به اوصیا خود همین سفارش را مى ‏نمودند و آن روز را عید مى ‏گرفتند. (9)
بر اساس همین روایات است که مى ‏بیند شیعیان از زمان ائمه اطهار تا کنون در تمام کشورها هر سال روزغدیر راعید مى‏گیرند،وبه وسیله نماز،تلاوت قرآن و خواندن دعاهاى ماثور به خدا تقرب مى ‏جویند،وخدا را برکامل ساختن دین و تمام نمودن نعمت‏ به وسیله امامت على،علیه‏ السلام،سپاسگزارى مى‏ کنند،و به ملاقات یکدیگرمى ‏روند،وبا چهره‏ اى گشاده با نیکى واحسان ومسرورساختن خویشاوندان وهمسایگان به خدا تقرب مى‏ یابند،واگریکى ازآنها برادردینى خود رادراین روز ملاقات کند،با او مصافحه مى‏ کند ومى‏ گوید:
الحمد لله الذى جعلنا من المتمسکین بولایة امیرالمؤمنین و الائمة الطاهرین (10)

وهرسال دراین عید سعید،شیعیان به سوى مرقد پیشواى بزرگ،امیرالمؤمنین، علیه ‏السلام،درنجف اشرف روانه مى ‏شوند،وجمعیتى که نزد قبرمقدس آن حضرت براى زیارت اجتماع مى‏ کنند ازنیم میلیون کمتر نیست،که ازهرناحیه ‏اى به آنجا واردمى‏ شوند(11) تاعمق محبت و دوستى،واستحکام اعتقاد به پیشواى راستینشان امیرالمؤمنین،علیه ‏السلام،رانسبت‏ به خویش تاکید کنند،وشرافت‏ حضورنزدمقام مبارک وى را براى خود ثبت نمایند.آنها پراکنده نمى ‏شوند تا ضریح مقدس را در برگرفته و پیشواى خود را زیارت کنند و براو سلام داده، و چنانکه گویى آن حضرت دربرابرآنها حاضراست ‏به او تهنیت گویند (12) و زیارتى خوانند که از بعضى از ائمه اطهار وارد شده است که ضمن آن به موقعیتهاى ارزنده و سوابق عظیم حضرت در اسلام و جهاد و تلاش وى در تاسیس ارکان دین،و خدمت ‏به پیامبردرروزغدیربه عنوان خلیفه پیامبر،گواهى داده مى‏شود. (13)
آرى!این است‏ برنامه شیعیان درهرسال،و پیوسته گویندگانشان درهرزمان و مکانى حدیث غدیر را به طور مسند یا مرسل و بصورت اجمال یا تفصیل بیان مى‏ کنند.
بررسى در مساله غدیر،ما را به این نتیجه مى ‏رساند که تنها شیعیان،روزغدیر را به عنوان عید تلقى نکرده ‏اند - هرچند شیعیان بیشتر ازدیگران به آن اهمیت مى ‏دهند - لکن مسلمانان غیر شیعه نیز آن را عید مى‏گرفته‏اند.
علامه امینى در کتاب الغدیر (ج‏1، ص‏267) مى ‏نویسد بیرونى - که یکى از اهل تسنن است - روز غدیر را از روزهایى دانسته که:
اهل اسلام آن را یکى از اعیاد شمرده‏اند (14)
ابن طلحه شافعى درکتاب مطالب السئول (ص‏53) هنگامی که ازعید غدیر سخن مى‏ گوید چنین تصریح مى‏ کند:امیرالمؤمنین روزغدیر خم را درضمن اشعارش یاد کرده است و از آنجا که پیامبراکرم،صلى ‏الله ‏علیه ‏وآله،درروزغدیراین مقام بلند را ازمیان همه مردم به على،علیه ‏السلام داد،این روزبه صورت یک عید بزرگ در آمد.
آنگاه شافعى درصفحه‏56 اضافه مى ‏کند که:لفظ «مولى‏» هرمعنایى را در بر داشته باشد،ازسوى پیامبربراى على قرارداده شده،واین خود مقامى والا و منزلتى عظیم است که پیامبر آن را به على علیه ‏السلام،اختصاص داده است ‏بدین جهت این روز،روزعید و روز سرور دوستان او است.
علامه امینى مى‏ گوید: این بیان شافعى دلالت دارد بر اینکه تمامى مسلمین این روزراعید مى‏ گیرند چه مسلمانانى که حضرت على را خلیفه بلافصل پیامبر مى ‏دانند و چه مسلمانى که او راخلیفه چهارم به شمارمى‏ آورند،وخلاصه باید گفت، امت اسلامى در شرق وغرب،همگى در این عید با یکدیگرتوافق دارند مخصوصا با توجه به اینکه مصریان و اهل مغرب وعراق در قرون گذشته به این روز توجه داشته و آن را روز نماز و دعا و خطبه و سرودن اشعار مى‏ دانسته‏ اند.

پى نوشت ها:

1. ر. ک: ابو سعید نیشابورى، شرف المصطفى.
2. براى توضیح بیشتر ر. ک: الامینى، عبدالحسین، الغدیر، ج 1، ص‏283.
3. روزى که قدرت به دست آن حضرت آمد.
4. و در حدیث‏شریف از حضرت رضا، علیه‏السلام، روایت‏شده است که فرمود: «یک درهم را در این روز به برادران مؤمن بدهى برابر است‏با هزار درهم که در اوقات دیگر بدهى‏» و در حدیث دیگر وارد شده است: «که برابر است‏با صد هزار درهم در غیر این روز.»
5. الامینى، عبدالحسین، همان، ج‏3، ص 284;الطوسى، محمد بن الحسن، مصباح المجتهد، ص 524.
6. الموسوى‏العاملى، السید عبدالحسین شریف الدین، المراجعات، ص‏197.
7. الامینى، عبدالحسین، همان، ج 1، ص 285.
8. گویا که راوى پرسید: در کدام روز از روزهاى هفته است؟
9. الکلینى، محمد بن یعقوب، الکافى، ج 1، ص 204; الامینى، عبدالحسین، همان، ج 1، ص 285.
10. نص مذکور، در حدیث‏شریف وارد شده است.
11. و در حدیث‏شریف از حضرت امام رضا، علیه‏السلام، روایت‏شده که فرمود: «هر کجا که باشى سعى کن که روز غدیر نزد قبر حضرت امیرالمؤمنین، علیه‏السلام، حاضر شوى.
12. روشن است که امام مرده و زنده ندارد،و همیشه زنده است و آیه: ولا تحسبن الذین قتلوا فى سبیل الله امواتا بل احیاء ... و آیات دیگر بر این معنى دلالت دارند.
13. اگر فرصت تنگ نبود نمونه‏اى از جملات این زیارت را براى شما نقل مى‏کردم تا از لابلاى آن لذت ایمان و شیرینى ولایت و سعادت روح و حرارت شوق را بچشد. زیارت مزبور در کتب ادعیه و زیارات نقل شده است.
14. بیرونى، ابوریحان،الاثار الباقیة، ص 334.

/ 1 نظر / 21 بازدید
مریم

عید قربان، بالاترین نقطه اى است که اوج مقام بشر تعیین مى شود و تا ابد، درجه ایمان با همان نقطه سنجیده مى گردد. عید قربان پیشاپیش مبارک[گل]